Kamu bankalarında mevduat faizi çıldırdı: Yüzde 16.5

12 Şubat 2018 Pazartesi 10:40
Kamu bankalarında mevduat faizi çıldırdı: Yüzde 16.5
Cumhurbaşkanı Erdoğan bir yandan piyasadaki yüksek faizlerden şikayet edip bunun Merkez Bankası, BDDK ve kamu bankalarının müdahalesiyle düşürülmesini istiyor.

Diğer taraftan da seçim yatırımları olarak adlandırılabilecek yüksek kamu harcamalarını kontrol ettiği kamu bankalarına finanse ettiriyor.

 

Çiftçiye, esnafa, çoğunlukla da mensubu bulunduğu AKP’ye yakın işadamlarına bu bankalar aracılığıyla bol ve ucuz kredi dağıttırıyor. Bu çelişki kamu bankalarının kaynak ihtiyacını hızla büyüttüğü için bu bankalar da piyasadan yüksek faizle para toplamak zorunda kalıyor.

 

Bugün banka bilançolarına bakıldığında Merkez Bankası’ndan en fazla borçlanma yapanların kamu bankaları olduğu görülüyor. Keza mevduatta da en agresif politikaları bu bankalar uyguluyor.

 

8 Şubat’taki yazısında Merkez Bankası rakamlarını ortaya koyarak ‘Mevduat faizini kamu bankaları mı yükseltiyor’ diye soran Dünya yazarı Alaattin Aktaş, bu kez yine aynı verileri kullanarak kamu bankalarının verdikleri faiz oranının yüzde 16.5’e kadar çıktığını yazıyor.

 

Bono faizinin yüzde 13’lerde, Merkez Bankası fonlama oranının 13.25’te olduğu bugünlerde kamu bankalarının 6 aylık vade için teklif ettiği yüzde 16.5’lik oran gerçekten bu bankaların kaynak ihtiyacının ne denli yüksek olduğunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Ancak bu faiz oranı herkese verilmiyor tabii.

 

Aktaş, 8 Şubat’taki yazısından sonra ‘Biz böyle bir orana rastlamadık, bankalar bu kadar yüksek faiz vermiyor’ şeklinde çok sayıda geri dönüş aldığını kaydediyor. Aktaş bu oranların bankaların Merkez Bankası’na bildirdiği yani kesin veriler olduğunu belirterek şunları söylüyor:

 

‘Bir banka aynı vade için herkese aynı oranda da faiz vermiyordur elbette.Bir kere hesabın nereden (şubeden, ATM’den, internetten) açıldığı faiz oranını değiştiriyor. İkincisi mevduatın miktarı. Üçüncüsü hesabın ilk kez mi açıldığı, yoksa yenileme mi olduğu. Dördüncüsü mudi ile banka arasındaki ilişkiler; örneğin kredi ilişkisinin olup olmaması gibi, hesabın kaç yıldır o bankada bulunduğu gibi...’

 

Yazar bu konuda haklı. Zaten bankaların mevduat faiz oranlarını müşterinin pazarlık gücüne göre pazarlıkla belirlediğini mevduat müşterisi olan hemen her mudi biliyor. Diğer taraftan Aktaş’ın yazısında döviz hesaplarına verilen faiz oranları da yer alıyor.

 

Bunlar da bankaların Merkez Bankası’na verdiği bilgilerden derlenmiş. Kamu bankaları tarafından verilen faiz oranı dolarda yüzde 5, Euro’da da yüzde 4.5’i buluyor. Aktaş’ın verdiği bilgilere göre kamu bankalarında geçen yılki faiz artışı sektör ortalamasının çok üzerinde seyrediyor.

 

Bu da seçim ekonomisinin kamu bankalarına ödettiği bedeli ispatlarken, mevcut politikalar ışığında kamu bankalarının Cumhurbaşkanı’nın sözünü dinleyip faiz düşürmesinin ekonomik olarak (zararı göz önüne almıyorsa) imkansız olduğunu gösteriyor.