İran doğalgazında milyonlarca dolar zarar

17 Ocak 2016 Pazar 16:09
İran doğalgazında milyonlarca dolar zarar
Yanlış enerji politikalarının Türkiye'ye faturası giderek artıyor. Son fatura ise İran'a açılan tahkim davası oldu.

 

Türkiye, İran'ı her kış ‘eksik doğalgaz vermesi ve yüksek fiyat sebebiyle' Uluslararası Tahkim Mahkemesi'ne (ICC) vermişti. Ancak mahkeme, eksik teslimatta Türkiye'yi haksız buldu.

 

Zaman'ın ilk olarak Kasım 2014'te ‘Pahalı İran doğalgazında ilk karar Türkiye'nin aleyhine' başlığıyla duyurduğu dava, Sayıştay'ın yeni açıkladığı BOTAŞ Denetim Raporu'nda geniş yer aldı.

 

Sayıştay raporunda uluslararası mahkemenin ‘Eksik teslimatta fiyat konusunun anlaşmalarda yer aldığı' gerekçesiyle Türkiye'yi haksız bulduğuna dikkat çekti. Türkiye, milyonlarca dolar tazminattan olurken, mahkeme masraflarını da ödeyecek.

 

Mahkemenin ikinci ayağı olan fiyat konusuyla ilgili kararı ise mahkemenin tamamlanmasına rağmen henüz kamuoyuna açıklanmadı. Uzmanlara göre, fiyat konusunda sıkıntılı bir süreç yaşanabilir.

 

    Türkiye ile İran arasında 1996'da yıllık 9,6 milyar metreküplük doğalgaz alım anlaşması yapıldı.

Temmuz 2026'da bitecek anlaşma kapsamında İran hemen hemen her kış verdiği doğalgazda aşırı soğukları gerekçe göstererek kesinti yaptı. Ayrıca İran gazı, Türkiye'nin doğalgaz anlaşması yaptığı (boru gazı) ülkelerin en pahalı olanı. İran'dan Türkiye adına gaz alımı yapan kamu şirketi Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), İranlı şirket NIGC'nin eksik teslimatta ısrar etmesi ve yüksek fiyatta indirime gitmemesi üzerine Uluslararası Tahkim Mahkemesi'ne başvurdu. Ayrıca iki ülke arasındaki gaz sorunu sadece mahkeme ile sınırlı değil.

 

Türkiye, İran'a karşı 2008'de BOTAŞ'ın yaptığı yüksek zam sonrası ‘Al ya da öde'ye (Take or pay) düştü ve alamadığı 5,3 milyar metreküp doğalgazın parasını ödedi. BOTAŞ, parasını ödediği gazı 2014 yılı sonu itibarıyla geri aldı.

DAVA KAybedildi

 

BOTAŞ, milyonlarca dolar iade beklediği İran'ın eksik doğalgaz teslimat tazminatından mahrum oldu. Sayıştay, yeni açıkladığı BOTAŞ 2014 yılı denetim raporunda konuya vurgu yaptı: “BOTAŞ'ın NIGC'nin eksik teslimatları nedeniyle anlaşmaya uygun doğalgaz teslim etme kapasitesinin tespit edilmesi ve fiyat indirimine ilişkin talebi, eksik teslimatlar söz konusu olduğunda uygulanacak fiyat indirimlerinin anlaşmada bulunması nedeniyle, ilave bir indirime gerek olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.” Sayıştay ayrıca raporunda fiyat revizyonu davasında ise dokümanların mahkeme heyetine sunulduğu ve nihai kararın açıklanmasının beklendiği bilgisine yer erdi. Sayıştay İran ve Yunanistan tahkim davaları için BOTAŞ'ın 17.539 bin TL hukuki müşavirlik ve danışmanlık, 3.193 bin TL de mahkeme gideri olduğuna dikkat çekti.

 

Kaynak: Zaman